Παλιές ράγες τραμ ήρθαν στο φως στην οδό Ευρυπίδου (Αθήνα)

Με αφορμή την ανακάλυψη παλιών γραμμών τραμ στην οδό Ευρυπίδου (9/1/2026)….λόγω έργων στο ύψος της Αιόλου, γεννήθηκε η αποροια να  ανατρέξω στη ξεχασμένη συγκοινωνιακή ιστορία του κέντρου της Αθήνας και στον ρόλο που έπαιξε το τραμ στη διαμόρφωση της πόλης.

(ανεύρεση γραμμων τραμ στην Ευριπίδου)

1. Η Ευρυπίδου και ο αστικός ιστός του κέντρου

Η οδός Ευρυπίδου και οι γύρω δρόμοι της Αθήνας, όπως η Αιόλου, η Σταδίου και η Πλατεία Ομονοίας, αποτέλεσαν τον πυρήνα ενός αστικού ιστού που αναπτύχθηκε ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα. Οι δρόμοι αυτοί συνδέονταν με τις βασικές εμπορικές και κοινωνικές λειτουργίες της πόλης.

Οι γραμμές του τραμ (1882–1960) ακολουθούσαν αυτούς τους άξονες, εξυπηρετώντας τις καθημερινές μετακινήσεις των κατοίκων και τη ροή του εμπορίου.

(Πιθανόν Σταδίου και 3ης Σεπτεμβριου- η λεγομενη Πατησίων, δεκαετία '50)

2. Το τραμ στην Κατοχή

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής (1941–1944), η περιοχή γύρω από την Ομόνοια έγινε σκηνικό επιβίωσης. 

Οι δρόμοι γέμισαν ουρές ανθρώπων που περίμεναν συσσίτια, ενώ η καθημερινή ζωή περιοριζόταν από την πείνα, τις εκτελέσεις και τις καταστροφές.

Το τραμ, αν και με περιορισμένη λειτουργία λόγω έλλειψης καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας, ίσως συνέχιζε να κινείται σε επιλεγμένα τμήματα όπως η Ευριπίδου, διευκολύνοντας τη μετακίνηση των Ελλήνων προς σημεία διανομής τροφίμων. 

Οι ράγες του σε δρόμους όπως η Σταδίου, η Αιόλου και η Ευρυπίδου έγιναν ένα εργαλείο κοινωνικής αντοχής μέσα στην κρίση.

(Σύλλογος των Αθηναίων, Lifo.gr)

3. Ομόνοια και συσσίτια

Η Πλατεία Ομονοίας και οι πέριξ δρόμοι ήταν κεντρικά σημεία διανομής τροφίμων. Χιλιάδες Αθηναίοι σχημάτιζαν ουρές για μια κούπα φαΐ, ενώ οι δημόσιοι χώροι γέμιζαν από ανθρώπους που αναζητούσαν λίγη ζεστασιά ή καταφύγιο. 

Οι εικόνες αυτές, καταγεγραμμένες σε ιστορικές μαρτυρίες,  αποτυπώνουν τη σκληρή καθημερινότητα της τότε πόλης και τη σημασία των μέσων μεταφοράς, όπως το τραμ, για την πρόσβαση στα συσσίτια.

4. Η απελευθέρωση και ο εκσυγχρονισμός

Με την απελευθέρωση της Αθήνας (12 Οκτωβρίου 1944), οι δρόμοι γύρω από την Ομόνοια γέμισαν ζωή και χαρά, αλλά τα τραύματα της κατοχικής περιόδου παρέμειναν. 

Κατά τον μεταπολεμικό εκσυγχρονισμό της πόλης, οι γραμμές του τραμ ξηλώθηκαν, κλείνοντας έναν κύκλο ιστορικής σημασίας: από μέσο καθημερινής ζωής σε εργαλείο επιβίωσης και μνήμης.

5. Από τη μνήμη στην αλληλεγγύη σήμερα

Σήμερα, πρωτοβουλίες όπως το Καταφύγιο Αγάπης στην Ευρυπίδου 14 (7ος όροφος) αναβιώνουν την παράδοση της κοινοτικής φροντίδας. Όπως κάποτε τα συσσίτια στην Ομόνοια προσέφεραν ελάχιστη αλλά ζωτική ανακούφιση στους ανθρώπους της πόλης, έτσι και σήμερα οι δράσεις αυτές δημιουργούν χώρους αλληλεγγύης και υποστήριξης, υπενθυμίζοντας ότι η πόλη είναι ζωντανή μέσα από την φροντίδα του ενός προς τον άλλον.

ΠΗΓΕΣ

https://www.news247.gr/gnomes/istorikos-peripatos-stin-katoxiki-athina

https://www.facebook.com/p/Καταφύγιο-Αγάπης-και-Συμπαράστασης-100064342675771/